واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

1044

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

منكو قاآن فوج مغولى كه مأمور عمليات در هندوستان بوده تحت رياست سالى بهادر قرار داشته است . ساداى ايلچى زير دستان سالى بهادر را به جانب خويش جلب كرد و ايشان رئيس خويش را تسليم وى كردند و بدينطريق قدرت آلغو در اينجا نيز برقرار و استوار گشت « 1 » . ولى آلغو اين اقدامات را فقط به سود خويش به عمل آورد و به هيچ‌وجه در انديشهء اجراى ميل شخص اخير الذكر نبود « 2 » . چون رسولان اريغ بوكا وجوه نقد و اسبان و اسلحه‌اى را كه بر ايشان ضرورت داشت گردآوردند ، آلغو آنان را مرخص نكرد « 3 » . و سرانجام آشكارا به اريغ بوكا اعلان جنگ كرد و رسولان را به قتل رسانيد و وجوه گردآورده را ميان لشكريان خويش تقسيم كرد ( 1262 ميلادى / 661 هجرى ) . در اين ميان اريغ بوكا سرگرم جنگ با قبلاى بود ولى موفقيتى نصيب وى نگشت و مجبور شد مغولستان را به وى [ قبلاى ] گذارد و خود به سرزمين دوردست قيرقيزان ( خرخيزان ) در بخشهاى علياى رود ينه سئى رهسپار شود . اغتشاشات چين عمليات بعدى قبلاى را دچار اشكال كرد و اريغ بوكا توانست متوجه دشمن غربى خويش شود . ظاهرا آلغو پيش از آن بر ضد دشمن خويش

--> ( 1 ) - ( در اين باره رجوع شود به : وصاف ، چاپ هاممر ، متن 24 - 23 ؛ ترجمه 25 ، چاپ بمبئى ، 12 . - تحريريه ) . ( 2 ) - ( در نسخهء خطى بارتولد چنين است . ظاهرا منظور نظر وى اريغ بوكا بوده است . - تحريريه ) . ( 3 ) - تواريخ سال و مه [ در اين مورد ] در تأليف رشيد الدين بسيار مغشوش است . ما ارقامى را كه اليوىسى - ليان سياح چينى ، معاصر حوادث مزبور ، آورده نقل مىكنيم ( 163 - 157 . vol . I , PP ، « Bretsehneider , « Researches )